Czas w narracji
Time - notatka na blogu "the living handbook of narratology" - wejdź
Tekst narracyjny (narrative text) – taki rodzaj tekstu, w którym ktoś, osoba działająca, opowiada/przedstawia opowieść, historię (w potocznym rozumieniu tego słowa) za pomocą jakiegoś środka (medium) — na przykład języka, obrazów czy dźwięków.
Fabuła (u M. Bal: story) — opis zdarzeń, tak jak są one przedstawione w opowieści, niezależnie od ich miejsca w rzeczywistym porządku zdarzeń;
Historia (U M. Bal: fabula) — chronologicznie ułożony zbiór wszystkich zdarzeń przedstawionych w opowieści, niezależnie od ich miejsca w tejże opowieści i sposobu przekazania (np. przez narratora, bohaterów itd.).
Stąd, dla uproszczenia w analizie można też się posługiwać skrótami CF (czas fabularny) i CH (czas historyczny). Podobnie czynią narratolodzy i M. Bal w książce, przy czym ze względu na ich terminologię mamy tam ST i FT.
Czas narracji a czas zdarzeń - różnice między fabularnym układem zdarzeń (fabuła) a chronologicznym porządkiem historii (historia) nazywamy odstępstwem (deviation) chronologicznym lub anachronią. Niektóre zdarzenia są jedynie potencjalne, czy też wywodzą się z opinii bohatera, informacja o nich pojawia się zatem np. jedynie w umyśle bohatera/narratora – stąd można mówić o anachronii obiektywnej i subiektywnej (fałszywej). Ta druga nie odnosi się do zdarzeń, które miały miejsce poza umysłem bohatera/narratora.
Aspekty czasu w narracji
- porządek zdarzeń - narrator może układać zdarzenia w dowolnej kolejności, modyfikując ich chronologię
- rytm opowieści - poświęcanie więcej uwagi niektórym zdarzeniom niezależnie od długości ich trwania
- częstotliwość - można powracać kilka razy do tych samych zdarzeń i opowiadać je ponownie
porządek zdarzeń
- prolepsy
- analepsy
- początek i koniec zdarzeń
Prolepsy i analepsy mogą być także
a) wewnętrzne (dot. zdarzeń z fabuły),
b) zewnętrzne (wykraczające poza czas fabularny) - np. w Iliadzie Achilles opowiada Priamowi historię Niobe [Hom. Il. 24,602-617]
analepsy/prolepsy mogą być wprowadzane przez
- narratora
- bohatera/bohaterów (fokalizacja)
Analepsa: funkcje
- może modyfikować ocenę zdarzeń u odbiorcy - wraz z dodatkową wiedzą z przeszłości uzyskuje on np. wgląd w szerszy kontekst czy powody zdarzeń.
Prolepsa: funkcje
- budowanie napięcia
- w historiografii mogą służyć do wzmocnienia pożądanej (przez autora) oceny zdarzeń czy postaci u odbiorcy.
storyline - opowieść może przechodzić od narracji o jednym bohaterze do innej linii narracyjnej, o kimś innym (nie da s^ę tego opowiadać jednocześnie i narrator musi to jakoś rozwiązać) - np. w Odysei raz śledzimy losy Telemacha, a raz Odysa, aż się obie linie splatają ok. 15 księgi;
rytm (czas trwania, prędkość narracji)
- (dłuższe i szczegółowe) sceny
- streszczenia zdarzeń
- elipsy (pominięcie jakichś zdarzeń czy okresu czasowego)
- retardacja (otrzymanie akcji i np. dygresja)
- powtarzalność akcji, np. z innego punktu widzenia (Vantage Point; Dzień świstaka)
- przyśpieszenie tempa akcji
- dygresje
częstotliwość
- to samo zdarzenie może być przedstawiane wiele razy, przez różne osoby, np. narratora i bohaterów i za każdym razem wyglądać nieco inaczej; typowe zaś jest przedstawianie z różnych punktów widzenia tej samej grupy zdarzeń
- narracja iteratywna - wiele razy chodzili do tej księgarni, a za każdym razem itd.
- odmianą iteratywnej narracji jest użycie gnom, przysłów, które mogą działać za kądym razem (potencjalnie) - „ponadczasowa narracja”
przykłady:
- akcja Iliady rozgrywa się w ciągu 51 dni, ale część proleps i analeps wskazuje na szerszy wymiar czasowy, który obejmuje niemal całość wyprawy trojańskiej
- akcja Odysei obejmuje pozornie tylko 41 dni związanych z powrotem Odysa na Itakę, ale w opowieści herosa u Feaków pojawia się zakres całych 10 lat podróży
Różne takie:
- Cytat w tekście jako odwołanie do innego czasu, np. biblijnego.
- Rozmowa z inną osobą, która w swej opowieści wprowadza inny czas. Podobnie jest z przywołaniem opracowania.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz